Miesięcznik Ubezpieczeniowy: Rola i wyzwania branży ubezpieczeniowej we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju
03.11.2025
Artykuł autorstwa eksperta PKF ( Magdalena Dominiak - menedżer zarządzający ESG w PKF Polska) ukazał się w listopadzie 2025 r. w wydaniu nr 11/2025 Miesięcznika Ubezpieczeniowego.
Wraz z postępującymi zmianami klimatycznymi, rosnącą liczbą katastrof naturalnych i coraz większymi wymaganiami regulacyjnymi, rola sektora ubezpieczeniowego zaczyna wykraczać poza tradycyjne ramy ochrony ubezpieczeniowej. Oczekuje się, że ubezpieczyciele będą jednym z filarów globalnej transformacji – uczestnikami, którzy nie tylko kompensują straty, ale aktywnie kształtują odporność gospodarek, wspierając inwestycje niskoemisyjne, transformację energetyczną oraz rozwój zrównoważonych modeli gospodarczych. – Magdalena Dominia
Wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju wiąże się jednak z licznymi wyzwaniami – od kosztów transformacji, przez wpływ na konkurencyjność, po zgodność z dynamicznie zmieniającym się otoczeniem regulacyjnym. Tempo tych zmian napędzają zarówno unijne priorytety, jak i globalne trendy.
WNIOSKI Z PIERWSZYCH RAPORTÓW WEDŁUG CSRD
Zakłady ubezpieczeń, jako jednostki zainteresowania publicznego, zostały objęte pierwszą falą raportowania zgodnie z dyrektywą CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive). Oznaczało to obowiązek publikacji i atestacji sprawozdania zrównoważonego rozwoju za rok 2024 dla spółek spełniających kryteria dotyczące wielkości zatrudnienia (powyżej 500 pracowników) oraz aktywów i przychodów.
W praktyce większość polskich zakładów ubezpieczeń nie przygotowuje samodzielnych raportów wg zasad ESRS (European Sustainability Reporting Standards), należą one do międzynarodowych grup kapitałowych, które raportują na poziomie całej grupy.
Na poziomie europejskim analiza raportów największych grup ubezpieczeniowych oraz opracowań EFRAG (State of Play 2025) wskazuje na zbieżność priorytetów ESG. Najczęściej raportowane obszary, to:
- E1 – zmiana klimatu,
- S1 – kwestie pracownicze,
- S4 – relacje z klientami,
- G1 – ład korporacyjny.
Szczególnie istotny dla branży jest obszar E1 obejmujący zarządzanie ryzykiem klimatycznym, ujawnianie emisji gazów cieplarnianych i zużycia energii, strategie dekarbonizacji oraz analizę scenariuszy klimatycznych. Ubezpieczyciele, chroniąc majątek klientów, są bezpośrednio narażeni na skutki katastrof naturalnych i transformacji energetycznej. Portfel ubezpieczeniowy generuje istotne wpływy związane z emisjami gazów cieplarnianych, a zakres oferty produktowej kształtuje procesy adaptacyjne do zmian klimatu.
W obszarze społecznym (S1) dominują tematy związane z rozwojem kompetencji, bezpieczeństwem i warunkami pracy oraz różnorodnością pracowników, natomiast S4 koncentruje się na odpowiedzialnej komunikacji, przejrzystości produktów i ochronie danych.
Część raportów uwzględnia również bioróżnorodność i ekosystemy (E4), wskazując, że degradacja środowiska może zwiększać liczbę szkód i ryzyko wypłat odszkodowań. Zdarza się, że istotna jest także gospodarka o obiegu zamkniętym (E4) z uwagi na wpływy wynikające z procesów likwidacji szkód.
Z kolei kwestie takie jak zanieczyszczenie (E2), gospodarka wodna (E3) czy wpływ na społeczności lokalne (S3) uznawane są za mniej istotne, choć w niektórych grupach uwzględnia się je w analizie łańcucha wartości.
Branża ubezpieczeniowa podkreśla także znaczenie dialogu z interesariuszami – pracownikami, klientami i inwestorami – uznając te grupy za kluczowe dla realizacji strategii ESG.
ZGODNOŚĆ Z TAKSONOMIĄ – NIEWYKORZYSTANY POTENCJAŁ UBEZPIECZEŃ
Sektor ubezpieczeniowy, mimo kluczowej roli w gospodarce i zarządzaniu ryzykiem, wciąż w ograniczonym stopniu spełnia kryteria zrównoważenia środowiskowego.
Zgodnie z unijną taksonomią, tylko część ubezpieczeń majątkowych może być uznana za działalność wspierającą cele środowiskowe – pod warunkiem, że zapewniają ochronę przed skutkami zdarzeń klimatycznych oraz spełniają wymogi, w tym m.in. dotyczące modelowania ryzyka, prewencji i adaptacji oraz jakości procesów likwidacji. Z analiz raportów za 2024 r. wynika, że działalność kwalifikująca się do taksonomii stanowi zazwyczaj 10–25% portfela, a w pełni zgodna z kryteriami – rzadko przekracza 5%. Lepsze wyniki osiągają reasekuratorzy ze względu na większą ekspozycję na ryzyka katastroficzne. Taksonomia nie obejmuje jednak wielu produktów wspierających transformację klimatyczną, co w połączeniu z kosztami i złożonością wymogów pozostaje istotną barierą dla dalszej integracji zasad zrównoważonego rozwoju w sektorze.
INWESTYCJE I PORTFEL UBEZPIECZENIOWY JAKO GŁÓWNE ŹRÓDŁO ŚLADU WĘGLOWEGO
Analiza śladu węglowego ubezpieczycieli wskazuje, że emisje bezpośrednie z Zakresu 1 i 2 stanowią niewielką część śladu węglowego sektora. Zdecydowanie dominują emisje z Zakresu 3 (łańcuch wartości), z czego większość (nawet ponad 90%) przypada zwykle na kategorię 15 – inwestycje kapitałowe i portfel ubezpieczeniowy. Dekarbonizacja sektora zależy więc głównie od transformacji klientów i uczestników rynku finansowego, a w znacznie mniejszym stopniu od działań własnych. Jest to jeden z czynników wpływających na mniejszą skłonność ubezpieczycieli do posiadania planu dekarbonizacji – według raportu EFRAG (State of Play 2025) dekarbonizację deklaruje 40% ubezpieczyli poddanych analizie wobec 56% przedsiębiorstw niefinansowych.
ROLA UBEZPIECZYCIELI W TRANSFORMACJI NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
Kluczową kompetencją sektora ubezpieczeniowego jest umiejętność oceny ryzyka, obejmująca zaawansowane modelowanie zdarzeń oraz ich potencjalnych skutków – w tym wynikających ze zmian klimatycznych. Ta unikalna kompetencja zyskuje dziś szczególne znaczenie, co wynika z coraz bardziej złożonych ryzyk będących skutkiem rosnącej niepewności i zmienności wpływu czynników ESG na działalność biznesową.
Ubezpieczyciele tworzą produkty ubezpieczeniowe wspierające inwestycje w OZE, rolnictwo odporne na zjawiska pogodowe i zielone budownictwo – z preferencyjnymi stawkami dla klientów stosujących energooszczędne technologie i adaptacje do zmian klimatu. Z kolei polisy parametryczne umożliwiają szybkie wypłaty świadczeń na podstawie obiektywnych wskaźników, bez długiego procesu likwidacji szkody.
System składek ubezpieczeniowych wpływa na sposób postrze[1]gania i zarządzania ryzykiem przez klientów. Z jednej strony nagradza działania prewencyjne i adaptacyjne wobec zmian klimatu (np. instalacje przeciwpowodziowe czy materiały o zwiększonej odporności) poprzez niższe składki, z drugiej – podnosi koszt ochrony dla podmiotów narażonych na wyższe ryzyko lub niestosujących działań ograniczających szkody.
Mimo rosnącej świadomości klimatycznej problemem pozostaje luka ubezpieczeniowa. Szacuje się, że w Polsce nadal połowa majątku pozostaje bez ochrony. Luka wynika zarówno z kosztów, jak i niskiej świadomości ubezpieczeniowej. Dlatego ważnym obszarem jest walka z wykluczeniem finansowym poprzez promowanie ubezpieczeń i zapewnienie ich dostępności dla każdej grupy społecznej, również dla osób o niższych dochodach, rolników i mikroprzedsiębiorców.
Coraz większy nacisk kładzie się na edukację i budowanie świadomości ryzyk klimatycznych, a także na prezentowanie ich długofalowych skutków.
Kluczową rolę odgrywają tu analizy i modele ryzyk klimatycznych, które dostarczają wiedzy wykorzystywanej przez ekspertów do opracowywania działań prewencyjnych oraz programów edukacyjnych.
Sektor ubezpieczeniowy to jedno z najważniejszych źródeł długoterminowego kapitału w gospodarce dzięki skali zbieranych składek i wielkości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
Kierunek inwestowania ubezpieczycieli coraz częściej jest przesunięty w stronę zielonych inwestycji, dzięki czemu ubezpieczyciele będą odgrywać coraz większą rolę w finansowaniu transformacji ekologicznej i społecznej.
ESG W UBEZPIECZENIACH – WYZWANIE MIMO DOŚWIADCZENIA W ZARZĄDZANIU RYZYKIEM
Wdrażanie zasad ESG przez sektor ubezpieczeniowy powinno być prostsze niż dla innych branż – zarządzanie ryzykiem, analiza zjawisk pogodowych i regulacje to jego codzienność.
W praktyce jednak kluczową barierą okazuje się złożoność i szczegółowość wymogów raportowania oraz problemy z pozyskaniem danych. Przykładowo branża pozytywnie ocenia propozycje uproszczeń w ramach ESRS, ale podkreśla, że proponowane standardy są wciąż zbyt rozbudowane i mało dopasowane do ich specyfiki. Ubezpieczyciele wskazują też na potrzebę dostosowania zasad obliczania emisji GHG, szczególnie tych wynikających z portfela ubezpieczeniowego. Z uwagi na mnogość regulacji (ogólnych, takich jak CSRD, czy też sektorowych, jak Wypłacalność II), wymogi wobec ubezpieczyli są często powielane i niespójne (przykładowo ocena profilu ryzyka w ORSA i podwójna istotność w CSRD).
Kolejnym problematycznym obszarem jest kwantyfikacja skutków finansowych ryzyk i szans – mimo wysokich kompetencji analitycznych, branża zwraca uwagę na brak metodologii, duży poziom niepewności i ryzyko sporów prawnych, postulując zastąpienie podejścia ilościowego oceną jakościową.
PODSUMOWANIE
Zrównoważony rozwój wymaga współpracy wszystkich sektorów gospodarki, jednak to ubezpieczyciele odgrywają w nim szczególną rolę. Dzięki doświadczeniu w zarządzaniu ryzykiem, analizie danych i znajomości mechanizmów gospodarczych mogą realnie wspierać transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej.
Odpowiedzialne podejście do oceny ryzyka, promowanie postaw proekologicznych oraz inwestowanie w rozwiązania wspierające odporność klimatyczną wpisują się w ich misję społeczną.
Kluczowe znaczenie w przyszłości będzie miało rozwijanie i udostępnianie wysokiej jakości danych – zwłaszcza w zakresie szkód, ryzyk i modeli klimatycznych. Wymaga to ścisłej współpracy sektora prywatnego, nauki i administracji publicznej, co pozwoli lepiej przewidywać zagrożenia i planować skuteczne działania prewencyjne.
Aby branża mogła w pełni wykorzystać swój potencjał, potrzebne jest ustabilizowanie ram regulacyjnych i ograniczenie ich zmienności. Spójne podejście do regulacji – obejmujące Wypłacalność II, SFDR, CSRD i Taksonomię UE – zapewni przejrzystość, porównywalność danych i stabilność dla rozwoju zrównoważonych finansów.
